Parametry zdrowia cz. VII - Tętno

Badanie tętna to bardzo prosty i łatwo dostępny, a jednocześnie bogaty w informację sprawdzian stanu zdrowia.

Jak poprawnie wykonać takie badanie? Opuszkami palców: drugiego, trzeciego i czwartego (nie kciukiem!) ręki (zwykle prawej) dociskamy lekko tętnicę do jej podłoża. Do wyboru mamy najczęściej trzy miejsca palpacji (gdzie łatwiej i/lub szybciej):

  1. Na szyi - w jej bocznym zagłębieniu: na prawo lub lewo od wyniosłości krtaniowej ("jabłko Adama"); w tym miejscu nie wolno uciskać mocno, ani jednocześnie prawej i lewej tętnicy!

  2. W obrębie dłoniowej części nadgarstka, w przedłużeniu kciuka.

  3. W połowie długości pachwiny.

Obserwację tętna rozpoczynamy od chwili, w której wyczuwamy wyraźne tętnienie (czasami trzeba kilkakrotnie zmienić pozycję chwytu, tak by puls był jak najwyraźniej wyczuwalny).

Na co zwracać wówczas uwagę? Należy ocenić:

  1. Obecność tętna: (gdy go brak sprawdzamy tętno w takim samym miejscu po przeciwnej stronie ciała lub na większej tętnicy): jego nagły brak jest zawsze alarmujący (zatrzymanie krążenia?, uszkodzenie urazowe/zator tętnicy?) i wymaga pilnej interwencji.

  2. Częstość tętna: pomiar wykonujemy obserwując sekundnik i jednocześnie licząc puls w ciągu 15 sekund, następnie wynik mnożymy przez 4, uzyskując ilość uderzeń na minutę (norma: 60-90).

  3. Miarowość tętna: puls w warunkach zdrowia jest regularny; tętno nierówne jest nieprawidłowe!

  4. "Wypełnienie" tętna, które jest zależne od wartości ciśnienia tętniczego krwi (słabe ciśnienie daje słabe "wypełnienie" tętna), puls słabo wyczuwalny i szybki (tzw. tętno nitkowate) jest dowodem na istnienie zagrożenia życia!

Czy warto zadawać sobie trud "ręcznego" liczenia tętna jeśli mamy możliwość pomiaru automatycznego? (np. w ciśnieniomierzach elektronicznych) Warto, bo automatyczny pomiar zwykle nie daje informacji o miarowości tętna, a ponadto nie zawsze jest natychmiast dostępny. Jeśli wyćwiczymy ręczny pomiar tętna, to w sytuacji nagłej (np.: wypadek, zatrzymanie krążenia) dokonamy prawidłowej, dokładnej i sprawnej kontroli oraz właściwie zinterpretujemy wynik.

Umiejętność ręcznej kontroli tętna jest przydatna zwłaszcza dla pacjentów kardiologicznych. Tacy chorzy w momencie wystąpienia u nich zaburzeń pracy serca będą umieli zaobserwować, a następnie opisać lekarzowi zbadane samodzielnie nieprawidłowości (często podczas wizyty u lekarza zmiany te nie są już uchwytne ani w badaniu osłuchowym, ani w ekg). Pomiar tętna jest również przydatny podczas ćwiczeń (rekreacja/sport/rehabilitacja); na tej podstawie ocenia się wówczas wielkość dozwolonego, bezpiecznego obciążenia treningowego.

Być może posiadając umiejętność oceny tętna ocalisz komuś życie. Naucz się tego prostego pomiaru już dziś!

Zdrowe serce - tętni życiem

pijackie - piciem

matczyne - miłością

zawistne - złością

lekkomyślne - pustotą

dziecięce - prostotą.

A twoje?

Serce, sercu otwórz podwoje

Z sercem do serc
lek. med. Maria Klajn

 

ZASTRZEŻENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI

Artykuły kącika medyczno-satyrycznego mają charakter edukacyjny i nie mogą być traktowane jako profesjonalne konsultacje dotyczące konkretnych przypadków. Dokładamy wszelkiej staranności, by prezentowane w nim artykuły były rzetelne i zgodne z prawdą, jednak autorka artykułów, ani wydawca serwisu nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za domniemane szkody wynikające z korzystania z porad tu zawartych.